niedziela, 16 kwietnia 2017

Odpowiedzi do zadań z poprzedniego postu

Odpowiedzi do testu BUDOWA  ORGANIZMU  ROŚLINNEGO:
  1. test do pobrania na stronie http://www.ebiologia-gim4zory.pl/rosl_budowa.php

    Przygotowanie do egzaminu gimnazjalnego –  klasa III  -  G4 Żory
    .........................................................................................................................................................................................................................................
     
     





    BUDOWA ORGANIZMU ROŚLINNEGO


    1. Na podstawie opisu rozpoznaj, a potem wskaż właściwą nazwę tkanki roślinnej:

    Tkankę tę tworzą martwe komórki, których ściany poprzeczne zupełnie zaniknęły.
    Komórki tworzą w ten sposób długie przewody, służące do transportu wody i soli mineralnych.

    A.tkanka miękiszowa – spichrzowa          
    B.tkanka przewodząca – drewno
    C.tkanka wzmacniająca – zwarcica           
    D.tkanka przewodząca – łyko


    2Na podstawie opisu rozpoznaj, a potem wskaż właściwą nazwę tkanki roślinnej:

    Tkankę tę tworzy jedna warstwa cienkościennych komórek, silnie do siebie przylegających. Niektóre komórki tworzą tu aparaty szparkowe.

    A.tkanka miękiszowa – spichrzowa          
    B.tkanka okrywająca – skórka
    C.tkanka okrywająca – korek                   
    D.tkanka wzmacniająca – zwarcica


    3. Komórki tej tkanki mają zgrubiałe ściany, a ich odpowiednie rozmieszczenie w roślinie zapewnia wytrzymałość na czynniki dynamiczne (tj. wiatr) i statyczne (np. masa owoców). Jest to tkanka:
    A.twórcza
    B.okrywająca
    C.przewodząca
    D.wzmacniająca


    4. Zwarcica jest żywą tkanką wzmacniającą. Jej obecność chroni łodygę przed złamaniem. Taką funkcję zwarcica może pełnić dzięki odpowiedniej budowie:
    A.cytoplazmy
    B.chloroplastów
    C.błony komórkowej
    D.ściany komórkowej


    5. Na lekcji biologii obserwowano preparaty mikroskopowe tkanki okrywającej. Jeden wykonany został z korzenia kiełkującego nasiona fasoli, drugi - ze skórki liścia grubosza, trzeci – z gałązki brzozy. Oceń poprawność stwierdzeń:

    5.1. Włośniki zaobserwowano na skorce grubosza.
    ¨P
    ¨F
    5.2. Aparaty szparkowe były obecne na zdrewniałej gałązce brzozy.
    ¨P
    ¨F
    5.3. Korek widoczny był na korzeniu kiełkującej fasoli.
    ¨P
    ¨F

    6. Uczniowie przeprowadzili doświadczenie dowodzące transportu barwników rozpuszczonych w wodzie. Do dwóch probówek nalali dwa różne barwniki spożywcze: czerwony i niebieski. Łodygę białego goździka przycięli na długość 15 cm, a jej końcówkę rozcięli na pół. Każdą połówkę ostrożnie włożyli do innej próbówki. Już po godzinie zaobserwowali, że część białego kwiatu miała czerwone kreski na płatkach, a druga część – niebieskie.
    Uzupełnij zdanie, wybierając odpowiedzi spośród A-D.

    Zmiana zabarwienia jest wynikiem obecności tkanki   ¨A / ¨B,  w której występują ¨C / ¨D  transportujące wodę i rozpuszczone w niej sole mineralne (w tym przypadku: barwniki).

    A – miękiszowej                         C - naczynia
    B – przewodzącej                        D - rurki sitowe

    7. Sok z brzozy był pity już przez naszych słowiańskich przodków. Ta słodka ciecz, której dziś przypisuje się właściwości lecznicze, pozwalała na wzmocnienie organizmu po zimie. Sok zbierano wczesną wiosną przez płytkie nacięcie pnia drzewa. Ze zranienia wypływała ciecz zawierająca związki organiczne wytworzone w liściu przed zimą, a potem gromadzone w komórkach tej tkanki, która przewodzi w roślinie asymilaty z liści do korzeni.

    Uzupełnij informację, wybierając poprawne odpowiedzi A-B oraz 1-2.


    Po nacięciu pnia brzozy wczesną wiosną
    ze zranienia wypływa
    ¨A  woda z solami
           mineralnymi
    która jest transportowana w roślinie przez
    ¨1  naczynia

           w drewnie.
    ¨B  ciecz z produktami

            fotosyntezy
    ¨2  rurki sitowe
           w łyku.



    8. Miękisz asymilacyjny obecny jest w:
    A.korzeniu  marchwi
    B.cierniach kaktusa
    C.liściu topoli
    D.kłączu paproci


    9. Miękisz spichrzowy obecny jest w :
    A.liściach cebuli
    B.korzeniu marchwi
    C.bulwie ziemniaka
    D.wszystkich wymienionych organach

    10. Masz wykonać preparat mikroskopowy miękiszu wodnego. Wykorzystasz do tego celu:
    A.korzeń buraka
    B.liść aloesu
    C.liść kaktusa
    D.wszystkie wymienione organy
      

    11. Zasadnicza funkcja liścia to:
    A.ochrona kwiatu
    B.magazynowanie wody
    C.odżywianie rośliny
    D.transport wody i składników odżywczych

    12. Rolą łodygi jest:
    A.podtrzymywanie liści, kwiatów i owoców     
    B.transport wody i soli mineralnych
    C.transport substancji odżywczych (asymilatów)     
    D.wszystkie odpowiedzi są prawidłowe

    13. Istotnym przystosowaniem liści do przeprowadzania procesu fotosyntezy jest:
    A.cienka, przezroczysta skórka przepuszczająca światło
    B.obecność gęstej sieci wiązek przewodzących, transportujących m.in. wodę  i sole mineralne
    C.obecność miękiszu asymilacyjnego z dużą ilością chloroplastów
    D.wszystkie odpowiedzi są poprawne


    14. System korzeniowy taki jak na rysunku A występuje u:
    A.sosny
    B.marchwi
    C.słonecznika
    D.kukurydzy





    15. Liść taki jak na rysunku B możemy zaobserwować u:
    A.paproci
    B.jesionu
    C.robinii akacjowej
    D.wszystkich wymienionych




    16. Wybierz spośród podanych odpowiedzi A-D ten zestaw, w którym poprawnie przyporządkowano modyfikację łodygi do odpowiedniego rysunku.















    A.
    łodyga spichrzowa
    kłącze
    bulwa
    rozłogi
    B.
    ciernie
    łodyga spichrzowa
    rozłogi
    ssawki
    C.
    łodyga wodonośna
    rozłogi
    bulwa
    kłącze
    D.
    łodyga asymilacyjna
    łodyga
    kłącze
    bulwa
    17. Wybierz ten wiersz tabeli (A-D), w którym rodzajom zmodyfikowanych liści przyporządkowano odpowiednie przykłady roślin.



    liście spichrzowe
    liście pułapkowe
    liście
    wabiące
    liście
    czepne
    A
    cebula
    poinsecja
    dzbanecznik
    bluszcz
    B
    groszek
    poinsecja
    poinsecja
    cebula
    C
    kapusta
    dzbanecznik
    poinsecja
    groszek
    D
    cebula
    muchołówka
    groszek
    poinsecja



    18. Mama poprosiła cię o zrobienie zakupów. Na liście znalazły się cztery warzywa: ziemniaki, kalafior, ogórek i marchew. Warzywo to słowo bardzo często używane w mowie potocznej, oznaczające roślinę lub jej część, która może być pokarmem dla człowieka. Warzywem mogą być więc korzenie, kwiaty, owoce, liście lub całe pędy. Wskaż, które warzywo z twojej listy zakupów jest w rzeczywistości owocem:
    A.bulwa ziemniaka
    B.ogórek
    C.główka kalafiora
    D.marchew


    19. Bluszcz to pnącze, które wspina się po ścianie lub pniu drzewa, przyczepiając się do tego podłoża za pomocą:
    A.łodygi wijącej
    B.korzeni czepnych
    C.wąsów czepnych
    D.ssawek


    20. Muchołówka wabi owady, które staną się jej ofiarą za pomocą:
    A.kwiatów
    B.liści pułapkowych
    C.ssawek
    D.owoców



    21.Rośliny bagienne są w stanie utrzymać się w grząskim podłożu dzięki:
    A.korzeniom podporowym
    B.korzeniom czepnym
    C.rozłogom
    D.kłączom

    22. Rysunek przedstawia truskawkę.
    Organ wskazany na rysunku strzałką służy do:

    A.rozmnażania bezpłciowego
    B.rozmnażania płciowego
    C.magazynowania substancji odżywczych
    D.pobierania wody i soli mineralnych
    23. Rysunek przedstawia ziemniaka.

    Poniżej podano funkcje wybranych organów rośliny:
    1.rozmnażanie płciowe
    2.rozmnażanie bezpłciowe
    3.gromadzenie substancji zapasowych
    4.pobieranie wody i soli mineralnych
    5.przeprowadzanie wymiany gazowej

    Organ wskazany na rysunku strzałką pełni funkcje:
    A.1 i 2
    B.2 i 3
    C.3 i 4
    D.4 i 5

    24. Rysunek przedstawia kaktusa.

    Poniżej podano funkcje wybranych organów rośliny:
    1.rozmnażanie płciowe
    2.rozmnażanie bezpłciowe
    3.gromadzenie wody
    4.pobieranie wody i soli mineralnych
    5.przeprowadzanie fotosyntezy
    6.ochrona przed zwierzętami

     Łodyga tej rośliny służy do:

    A.1 i 3
    B.2 i 5
    C.3 i 4
    D.3 i 5


    25. Uzupełnij zdania, wybierając odpowiedzi spośród A-H.

    Stężenie roztworu w glebie jest   ¨A / ¨B,  niż stężenie roztworu w komórkach korzenia. Pobieranie wody przez korzeń odbywa się w  ¨C / ¨.  Stąd woda dostaje  się w głąb korzenia do tkanki ¨E / ¨, która transportuje ją w górę łodygi.  Podczas  ¨G / ¨H woda w postaci pary wodnej wydostaje się z liści przez aparaty szparkowe.

    A – niższe               B - wyższe
    C – stożku wzrostu        D – strefie włośnikowej
    E – miękiszowej           F – przewodzącej
    G – transpiracji           H – osmozy








    26. Które cechy kwiatu są przystosowaniem do wiatropylności?
    1.wytwarzanie dużych, barwnych płatków korony
    2.wytwarzanie bardzo dużej ilości lekkiego pyłku
    3.wytwarzanie długich nitek pręcików
    4.wydzielanie intensywnego zapachu
    5.wytwarzanie ciężkiego, lepkiego pyłku

    A. 1 i 4                          
    B. 2 i 4                          
    C. 2 i 3
    D. 4 i 5


    27. Która część ziarniaka pełni podobną funkcję jak żółtko jaja?
    A.łupina                        
    B.owocnia                     
    C.bielmo                       
    D.zarodek


    28. Zarodek kukurydzy znajdujący się w ziarniaku:
    A.odżywia się autotroficznie, oddycha beztlenowo
    B.odżywia się kosztem bielma, oddycha tlenowo
    C.odżywia się kosztem łupiny owocowo-nasiennej, oddycha tlenowo
    D.odżywia się kosztem bielma, oddycha beztlenowo


    29. Na proces kiełkowania nasion mają wpływ:
    A.temperatura i woda
    B.światło i temperatura
    C.dwutlenek węgla i woda
    D.dwutlenek węgla i światło

    Odpowiedź do zadania gimnazjalnego: znajdującego się tutaj
    rośliny okrytonasienne (bo tylko okrytonasienne wytwarzają owoce)

czwartek, 13 kwietnia 2017

Rośliny - powtórzenie przed egzaminem

Według obowiązującej podstawy programowej (czyli zapisu tego co może być na egzaminie) gimnazjalista powinien znać budowę i funkcjonowanie organizmu roślinnego na przykładzie rośliny okrytozalążkowej inaczej okrytonasiennej.
Czyli znajomość budowy i funkcjonowania mszaków, paprotników i nagozalążkowych nie obowiązuje. To dobra wiadomość.
Po kolei co trzeba umieć.

1. Uczeń wymienia czynności życiowe organizmu roślinnego
Roślina wykonuje takie czynności życiowe jak każdy organizm czyli:
- odżywia się (dzięki fotosyntezie). Tylko kilka roślin na tej planecie jest cudzożywnymi pasożytami (są to np. kanianka, łuskiewnik różowy). Rośliny drapieżne (rosiczka, dzbanecznik i muchołówka) są samożywne (dużo ludzi myśli, że czerpią one pokarm z łowionych owadów - a to nieprawda, one potrzebują tych much aby uzyskiwać z nich tylko sole mineralne). Jemioła też jest samożywna - z drzewa, na którym żyje "kradnie" tylko wodę - pokarm wytwarza sobie sama.
FOTOSYNTEZA - zachodzi w chloroplastach, przy udziale energii świetlnej (zwykle słonecznej, chyba, że rośliny rosną w szklarni)
dwutlenek węgla + woda → glukoza + tlen
Znalezione obrazy dla zapytania fotosynteza
- oddycha (oddychanie zachodzi w mitochondriach)

Znalezione obrazy dla zapytania fotosynteza 
Łatwo zapamiętać  zapis oddychania bo jest to odwrotność fotosyntezy
- porusza się i reaguje na bodźce ( np rośnie w kierunku światła, liście ustawiają się do światła, kwiaty zamykają się i otwierają w zależności od pory dnia lub temperatury)
- rośnie i rozwija się
- rozmnaża się (wegetatywnie czyli bezpłciowo przez bulwy, kłącza, cebule i rozłogi) lub płciowo dzięki kwiatom
2. Uczeń identyfikuje i opisuje organy rośliny okrytonasiennej

Znalezione obrazy dla zapytania budowa rośliny 
Wyjaśnienia do rysunku: 
hipokotyl to część łodygi pod liścieniami - tego nie musisz wiedzieć
pęd to część nadziemna rośliny
Dobrze opisana budowa rośliny http://www.ebiologia-gim4zory.pl/rosl_budowa.php
niestety podane na stronie e-podręczniki już nie istnieją
Pod podanym adresem na końcu strony jest do pobrania test . Właściwe odpowiedzi zostaną podane jutro.

 3. Uczeń rozróżnia elementy budowy kwiatu i określa ich rolę w rozmnażaniu płciowym.

Znalezione obrazy dla zapytania budowa kwiatu
Płatki korony zwykle wabią owady  zapylające kwiat. Razem z działkami kielicha płatki stanowią okwiat i wspólnie chronią słupek i pręciki.
Słupek (słupkowie) to żeński element kwiatu. W dolnej części słupka - zalążni powstaje komórka jajowa.
Pręciki (pręcikowie to męski element kwiatu. W ziarnach pyłku, który powstaje w pręcikach znajdują się komórki plemnikowe ( nie plemniki bo nie mają zdolności do samodzielnego poruszania się). Ziarno pyłku, które zostanie przeniesione na górną część słupka (znamię słupka) wytwarza łagiewkę pyłkową (długą rurkę wrastającą w słupek), która umożliwia przedostanie się komórek plemnikowych do komórki jajowej i zapłodnienie.
ZAGANIA EGZAMINACYJNE
zadanie 2 tutaj
4. Uczeń przedstawia budowę nasienia i opisuje warunki niezbędne do jego kiełkowania
To budowa nasienia






Znalezione obrazy dla zapytania budowa nasienia
Łupina nasienna ma za zadanie chronić zarodek
Zarodek to młoda roślina, która powstała w wyniku zapłodnienia
Liścienie to liście zarodkowe (tej młodej rośliny)
Bielmo to substancje zapasowe dla młodej rośliny, która na początku swojego życia nie jest zdolna do fotosyntezy i musi korzystać z tego, co dostała od rośliny macierzystej. Substancje zapasowe to zwykle skrobia (np pszenica, żyto, owies), białko (np fasola, groch, soja) lub tłuszcz (np słonecznik, rzepak, mak)

Do kiełkowania nasiona potrzebują:
wody (wilgoci)
odpowiedniej temperatury (czasem wyższej, czasem niższej - to zależy od gatunku rośliny ale zawsze powyżej 0 stopni Celsjusza)
TLENU - bo potrzebują tlenu aby mogły podczas oddychania tlenowego uwolnić energię (utleniają substancje zgromadzone w bielmie)

Ewolucja biologiczna - powtórzenie przed egzaminem


odpowiedzi do zadań z poprzedniego posta:
Wirusy:
d) nie posiadają własnej przemiany materii
Pod względem chemicznym wirusy buduje
c) DNA lub RNA oraz białko

Zadania egzaminacyjne dotyczące ewolucji biologicznej z poprzednich lat
zadanie 6 tutaj
zadanie 5 tutaj
zadanie 6 tutaj
ps. To zaległy post za wczoraj 😺
Późnym wieczorem - następny

wtorek, 11 kwietnia 2017

5 królestw organizmów i wirusy - powtórzenie przed egzaminem

Wirusy nie są żywe. Są czynnikami zakaźnymi zbudowanymi z białka i kwasów nukleinowych. Poza komórką gospodarza nie mogą się namnażać. Są zdecydowanie mniejsze od bakterii.
Mają jednocześnie cechy typowe dla materii nieożywionej:
  1. nie są komórkami
  2. nie wykazują funkcji życiowych (tzn. nie oddychają, nie odżywiają się, nie wydalają itp)
i dla materii ożywionej:
  1. są zbudowane ze związków organicznych (białka, DNA lub RNA)
  2. mogą się namnażać w komórkach gospodarza (może to przypominać rozmnażanie się ale to nie to samo)
choroby wirusowe to: 
wścieklizna
AIDS (choroba wywoływana przez wirus o nazwie HIV
grypa
odra
ospa wietrzna ( i czarna ospa też ale mówią, że już jej nie ma)
różyczka
świnka
wirusowe zapalenie wątroby (typu A, B, C) - nazywane nieprawidłowo żółtaczką

PYTANIA
Wirusy:
a) mają własną przemianę materii
b) mają zdolność podziałów
c) posiadają właściwości enzymatyczne
d) nie posiadają własnej przemiany materii

Pod względem chemicznym wirusy buduje:
a) DNA
b) DNA i RNA oraz białka
c) DNA lub RNA oraz białka
d) DNA i RNA


cecha
KRÓLESTWO
BAKTERIE
PROTISTY
GRZYBY
ROŚLINY
ZWIERZĘTA
jądro komórkowe
brak
występuje
występuje
występuje
występuje
ściana komórkowa
zwykle jest
czasem jest
jest z chityny
jest z celulozy
nie ma nigdy
sposób odżywiania
cudzożywne
rzadko samożywne (fotosynteza lub chemosynteza)
cudzożywne
lub samożywne
(fotosynteza)
cudzożywne

samożywne (fotosynteza)
cudzożywne

tkanki
nie ma
nie ma
nie ma
budowa
tylko jednokomórkowe
(czasem tworzą kolonie)
jednokomórkowe i wielokomórkowe
jednokomórkowe i wielokomórkowe
jednokomórkowe i wielokomórkowe
tylko wielokomórkowe








niedziela, 9 kwietnia 2017

Wymagania do działu - EKOLOGIA


Uczeń:

1) przedstawia czynniki środowiska niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmów w środowisku lądowym i wodnym;

2) wskazuje, na przykładzie dowolnie wybranego gatunku, zasoby, o które konkurują jego przedstawiciele między sobą i z innymi gatunkami, przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;
3) przedstawia, na przykładzie poznanych wcześniej roślinożernych ssaków, adaptacje zwierząt do odżywiania się pokarmem roślinnym;
podaje przykłady przystosowań roślin służących obronie przed zgryzaniem;
4) przedstawia, na przykładzie poznanych wcześniej mięsożernych ssaków, adaptacje drapieżników do chwytania zdobyczy; podaje przykłady obronnych adaptacji ich ofiar;

5) przedstawia, na przykładzie poznanych pasożytów, ich adaptacje do pasożytniczego trybu życia;

6) wyjaśnia, jak zjadający i zjadani regulują wzajemnie swoją liczebność;

7) wykazuje, na wybranym przykładzie, że symbioza (mutualizm) jest wzajemnie korzystna dla obu partnerów;

8) wskazuje żywe i nieożywione elementy ekosystemu; wykazuje, że są one powiązane różnorodnymi zależnościami;

9) opisuje zależności pokarmowe (łańcuchy i sieci pokarmowe) w ekosystemie, rozróżnia producentów, konsumentów i destruentów oraz przedstawia ich rolę w obiegu materii i przepływie energii przez ekosystem.


Wymagania są dosłownym cytatem z podstawy programowej czyli opisują co trzeba wiedzieć, aby zdać egzamin.
POJĘCIA, które trzeba znać:
EKOLOGIA
POPULACJA
BIOCENOZA
EKOSTSTEM
BIOTOP 
linki do zadań z ekologii znajdziesz tu
Zadanie z ekologii na egzaminie (zadanie 3) z roku 2016 tutaj

Wymagania dla klas pierwszych - ROŚLINY

Wymagania do tego działu zostały opublikowane wcześniej i znajdziesz je tutaj